Για τρίτη φορά μέσα σε τέσσερις μήνες, οι ευρωβουλευτές κλήθηκαν να ψηφίσουν για την παρέκκλιση από την οδηγία ePrivacy που επιτρέπει στις μεγάλες πλατφόρμες να σαρώνουν τις ιδιωτικές επικοινωνίες των χρηστών τους. Η πρόταση τελικά πέρασε, όμως η ψηφοφορία, αποτελεί παρ’ όλα αυτά νίκη: ενίσχυσε τη θέση του Κοινοβουλίου απέναντι στον πολύ πιο επικίνδυνο Κανονισμό CSA και κατοχύρωσε την προστασία της κρυπτογράφησης.
Τι είχε προηγηθεί
Στις 26 Μαρτίου 2026 η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καταψήφισε την παράταση της «προσωρινής» παρέκκλισης του 2021 (του νόμου που έχει μείνει γνωστός ως «Chat Control 1.0»). Πρόκειται για τη ρύθμιση που επέτρεπε σε εταιρείες όπως η Microsoft και η Meta να σαρώνουν μαζικά τα ιδιωτικά μηνύματα των χρηστών τους αναζητώντας υλικό παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης. Μετά την απόρριψη, η παρέκκλιση έληξε κανονικά στις 4 Απριλίου 2026. Επειδή τέτοιες απορρίψεις είναι σπάνιες, όλοι θεώρησαν το ζήτημα πολιτικά κλειστό.
Δεν ήταν. Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα (ΕΛΚ) πρότεινε στο Συμβούλιο να αγνοήσει τη θέση του ίδιου του σώματος που εκπροσωπεί. Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών συμφώνησαν άμεσα να επαναφέρουν το κείμενο, οδηγώντας το Κοινοβούλιο σε μια σπάνια διαδικασία: τρίτη ψηφοφορία, αυτή τη φορά ως «δεύτερη ανάγνωση».
Πώς στήθηκε η ψηφοφορία
Η ομάδα του ΕΛΚ αξιοποίησε συνδυαστικά τη διαδικασία δεύτερης ανάγνωσης και τη διαδικασία του κατεπείγοντος. Στις δεύτερες αναγνώσεις το κείμενο υιοθετείται αυτόματα εκτός αν απορριφθεί, ενώ για να περάσει μια τροπολογία απαιτείται απόλυτη πλειοψηφία (360 ψήφοι, δηλαδή 50%+1 του συνόλου των ευρωβουλευτών) αντί της συνήθους απλής πλειοψηφίας. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι όσοι απουσιάζουν ή δεν ψηφίζουν προσμετρώνται υπέρ του κειμένου και κατά των τροπολογιών.
Στη συνέχεια το ΕΛΚ ζήτησε διαδικασία κατεπείγοντος, ώστε να παρακαμφθεί η αρμόδια επιτροπή LIBE και το θέμα να μπει απευθείας στην ημερήσια διάταξη της τελευταίας ολομέλειας πριν τις θερινές διακοπές — μιας συνεδρίασης με παραδοσιακά αυξημένες απουσίες. Πράγματι, πάνω από 100 ευρωβουλευτές απουσίαζαν: περισσότερες από το 1/7 των «ψήφων» κατά των τροπολογιών προήλθαν από ανθρώπους που δεν ψήφισαν ποτέ. Όποιος ήθελε να αντιδράσει σε αυτόν τον τελευταίας στιγμής ελιγμό ξεκινούσε ήδη χαμένος.
Τι κέρδισε τελικά το Κοινοβούλιο
Παρότι η παρέκκλιση πέρασε, οι ευρωβουλευτές πέτυχαν κάτι ουσιαστικό: υπερψήφισαν δύο τροπολογίες -την AM30 και την PC3– που προστατεύουν τις διαπροσωπικές επικοινωνίες με κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας από τη σάρωση στη συσκευή (client-side scanning). Πρόκειται για σημαντική κατάκτηση για την αρχή ότι οι επικοινωνίες πρέπει να παραμένουν ασφαλείς και προστατευμένες.
Οι τροπολογίες αυτές σήμαιναν επίσης ότι η πρόταση δεν υιοθετήθηκε αυτόματα: χρειάστηκε πρώτα γνώμη της Επιτροπής επί του τροποποιημένου κειμένου – η οποία έδωσε πράσινο φως στην προστασία της κρυπτογράφησης -και έπειτα αποδοχή από το Συμβούλιο. Η νέα παρέκκλιση ισχύει από τις 3 Αυγούστου 2026 έως τις 3 Απριλίου 2028.
Το κρίσιμο σημείο: περισσότεροι από τους μισούς παρόντες ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της απόρριψης και της τροποποίησης της πρότασης. Εδώ απαιτούνταν ενισχυμένη πλειοψηφία· στις διαπραγματεύσεις για τον Κανονισμό CSA δεν θα απαιτείται. Το μήνυμα προς τους διαπραγματευτές είναι σαφές.
Οι αριθμοί των βασικών ψηφοφοριών
- Οι τροπολογίες απόρριψης του κειμένου συγκέντρωσαν 314 ψήφους υπέρ (52% των ψηφισάντων) έναντι 276 κατά (45%), με 112 ευρωβουλευτές να μην ψηφίζουν. Με τη συνήθη διαδικασία η πρόταση θα είχε απορριφθεί ξανά — αλλά χρειάζονταν 360 ψήφοι.
- Η AM5, που θα περιόριζε τη σάρωση σε συγκεκριμένους υπόπτους: 322 υπέρ (53%), 255 κατά (42%).
- Η PC1, που θα απαγόρευε τη σάρωση για άγνωστο υλικό CSAM: 345 υπέρ (57%), 237 κατά (40%).
- Η PC2, που θα απαγόρευε τη σάρωση για grooming: 346 υπέρ (57%), 254 κατά (42%) — δεκαπέντε ψήφοι έλειψαν για να περάσει.
Τι ακολουθεί
Η προσοχή επιστρέφει τώρα στη μόνιμη νομοθεσία, τον Κανονισμό CSA («Chat Control 2.0»). Οι διαπραγματευτές έχουν ήδη συμφωνήσει να προστατεύσουν την κρυπτογράφηση και να αφαιρέσουν τις διατάξεις για την επαλήθευση ηλικίας. Ανοιχτό παραμένει το ζήτημα του είδους της ανίχνευσης: υποχρεωτική ή/και εθελοντική, στοχευμένη ή μαζική. Ο επόμενος τριμερής διάλογος έχει προγραμματιστεί για τις 29 Σεπτεμβρίου. Οι διαπραγματευτές γνωρίζουν πλέον με βεβαιότητα ότι δεν υπάρχει πλειοψηφία για μαζική παρακολούθηση. Μέρος της ευθύνης γι’ αυτό ανήκει στις χιλιάδες πολίτες που επικοινώνησαν με τους εκλεγμένους εκπροσώπους και τις κυβερνήσεις τους.
Παράλληλα, η ευρεία στήριξη του Κοινοβουλίου στην κρυπτογράφηση στέλνει μήνυμα και για άλλα ανοιχτά μέτωπα — όπως ενδεχόμενες νομοθετικές προτάσεις με βάση τον «Οδικό Χάρτη Τεχνολογίας για την Κρυπτογράφηση», έκθεση εμπειρογνωμόνων που αναμένεται το 2027 και εξετάζει τεχνικές λύσεις πρόσβασης των διωκτικών αρχών σε κρυπτογραφημένα δεδομένα. Η EDRi, μαζί με 68 οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, επιχειρήσεις και επαγγελματικές ενώσεις, έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η επιμονή της Επιτροπής στην αποδυνάμωση ή παράκαμψη της κρυπτογράφησης θα έπληττε τόσο τη δυνατότητά μας να επικοινωνούμε με ασφάλεια όσο και τους ίδιους τους στόχους κυβερνοασφάλειας της ΕΕ.
Πηγή άρθρου: https://edri.org/