Στις 26 Αυγούστου 2026 το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μαζί με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, χαρακτήρισε την ιταλική τεχνολογική κολεκτίβα Autistici/Inventati «Specially Designated Global Terrorist» βάσει του Executive Order 13224. Η A/I δεν είναι ένοπλη οργάνωση. Είναι ένα δίκτυο εθελοντών που από το 2001 προσφέρει σε ακτιβιστές και συλλογικότητες κρυπτογραφημένο email, φιλοξενία ιστοσελίδων, mailing lists, τηλεδιασκέψεις και μπλογκ — περίπου 16.000 γραμματοκιβώτια, 1.500 ιστοσελίδες, 5.500 λίστες και 10.000 blogs.
Μέσα σε δύο μέρες το domain autistici.org έπαψε να απαντά. Ο λογαριασμός τους στο PayPal δεσμεύτηκε. Οι τραπεζικοί τους λογαριασμοί μπήκαν σε καθεστώς αμφισβήτησης: ακόμη και η ιταλική Banca Etica παραδέχτηκε δημόσια ότι εξετάζει το ενδεχόμενο κλεισίματος, από φόβο δευτερογενών κυρώσεων, παρά τη ρητή δέσμευσή της στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Καμία ιταλική δικαστική απόφαση δεν προηγήθηκε. Καμία ευρωπαϊκή διαδικασία δεν ενεργοποιήθηκε. Δεν υπήρξε καν διεθνές ένταλμα.
Η στόχευση της A/I δεν είναι απλώς μια υπόθεση που αφορά ένα ιταλικό συλλογικό σχήμα. Είναι επίθεση στην ανεξάρτητη υποδομή του διαδικτύου, στα θεμελιώδη δικαιώματα πολλών συλλογικοτήτων, στην ασφαλή επικοινωνία, στη δημοκρατική οργάνωση και στη δημοκρατική ακεραιότητα της ίδιας της ΕΕ.
Τι είναι η A/I
Η Autistici/Inventati είναι ένα εθελοντικό συλλογικό σχήμα που λειτουργεί από την Ιταλία από το 2001. Παρέχει υπηρεσίες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, λίστες αλληλογραφίας, φιλοξενία ιστολογίων και άλλες υπηρεσίες που σχετίζονται με την ιδιωτικότητα και την ανωνυμία, σε συλλογικότητες, οργανώσεις και ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη και διεθνώς. Πρόκειται για μια ρητά αντιφασιστική, αντιρατσιστική, αντισεξιστική και αντιμιλιταριστική οργάνωση, που φιλοξενεί μόνο εγχειρήματα συμβατά με τις αρχές αυτές.
Οι υπηρεσίες της είναι αποκεντρωμένες, μη κερδοσκοπικές και σχεδιασμένες ώστε να προστατεύουν από την παρακολούθηση. Αποτελούν μια κρίσιμη εναλλακτική απέναντι στις πλατφόρμες των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών και χρησιμοποιούνται ευρέως από κινήματα βάσης που ήδη βρίσκονται υπό πίεση λόγω της παγκόσμιας ανόδου του αυταρχισμού.
Σήμερα η A/I φιλοξενεί περίπου 16.000 λογαριασμούς email, 1.500 ιστότοπους, 5.500 λίστες αλληλογραφίας και 10.000 ιστολόγια.
Η αρχιτεκτονική της εξάρτησης
Το πιο διδακτικό στοιχείο της υπόθεσης δεν είναι η ίδια η κύρωση. Είναι το πώς επιβλήθηκε.
Οι ΗΠΑ δεν έχουν δικαιοδοσία στην Ιταλία. Δεν μπορούν να κατασχέσουν τους διακομιστές της A/I ούτε να συλλάβουν τα μέλη της. Στα χαρτιά, η κύρωση «παγώνει περιουσιακά στοιχεία υπό αμερικανική δικαιοδοσία» — μια εθελοντική ομάδα δεν έχει τέτοια. Στην πράξη, η A/I βγήκε εκτός λειτουργίας σε 48 ώρες. Πώς;
Πρώτο επίπεδο: το DNS. Το .org δεν είναι ουδέτερος τεχνικός πόρος. Το διαχειρίζεται η Public Interest Registry, αμερικανική μη κερδοσκοπική εταιρεία με έδρα τη Βιρτζίνια, δεσμευμένη από αμερικανικό δίκαιο. Όταν το domain μπήκε σε κατάσταση serverHold, η ιστοσελίδα δεν «λογοκρίθηκε» — έπαψε απλώς να υπάρχει ως όνομα. Μαζί της έπαψαν να λειτουργούν και οι υπηρεσίες: το mail.autistici.org δεν είναι ιστοσελίδα, είναι το email δεκάξι χιλιάδων ανθρώπων.
Εδώ χρειάζεται ακρίβεια, γιατί κυκλοφορεί μια υπερβολή: ο ICANN δεν μπορεί να κλείσει το .gr όπως έκλεισε το .org. Τα εθνικά domains (ccTLDs) διοικούνται από εθνικούς φορείς — στην Ελλάδα την ΕΕΤΤ — και η μόχλευση του ICANN πάνω τους είναι πολιτικά και συμβατικά πολύ ασθενέστερη. Αλλά αυτό είναι μικρή παρηγοριά: τα generic domains (.com, .org, .net, .io), όπου ζει η συντριπτική πλειονότητα της παγκόσμιας ψηφιακής δραστηριότητας, βρίσκονται όλα σε αμερικανικές εταιρείες.
Δεύτερο επίπεδο: το χρήμα. Εδώ ο μηχανισμός είναι ακόμα πιο κομψός και ακόμα πιο ανησυχητικός, γιατί δεν χρειάζεται καν εντολή. Λέγεται de-risking. Καμία αμερικανική αρχή δεν διέταξε ευρωπαϊκή τράπεζα να κλείσει λογαριασμούς. Απλώς η καταχώρηση στη λίστα SDN συνοδεύεται από την ένδειξη «secondary sanctions risk». Κάθε τράπεζα, κάθε πάροχος πληρωμών, κάθε data center με οποιαδήποτε έκθεση στο δολάριο κάνει μόνο του τον υπολογισμό και αποσύρεται. Η συμμόρφωση προηγείται της εντολής. Το κόστος του ρίσκου κάνει τη δουλειά του δικαστηρίου.
Τρίτο επίπεδο: τα πιστοποιητικά, το cloud, οι υποδομές. Certificate authorities, CDNs, πάροχοι υποδομής — η ίδια λογική, το ίδιο αποτέλεσμα.
Κανείς δεν συνελήφθη. Κανένα δικαστήριο δεν αποφάνθηκε. Η υπηρεσία απλώς έπαψε να είναι βιώσιμη.
Η ευρύτερη διάσταση
Οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στην A/I ούτε σε όσους χρησιμοποιούν άμεσα τις υποδομές της. Πρόκειται για κλιμάκωση θεσμικών επιθέσεων ενάντια στην ασφαλή επικοινωνία, στις εναλλακτικές των εμπορικών πλατφορμών και στη δημοκρατική οργάνωση.
Ελευθερία έκφρασης, πληροφόρησης, συνάθροισης και συνεταιρισμού
Τις υπηρεσίες της A/I χρησιμοποιεί πλήθος συλλογικοτήτων, ακτιβιστών, συνδικαλιστών, δημοσιογράφων και ερευνητών — πολλοί από τους οποίους την επέλεξαν ακριβώς επειδή η δουλειά τους δεν ήταν ασφαλής ή ήταν ανεπιθύμητη στις εμπορικές πλατφόρμες. Η απόπειρα αποκοπής των επικοινωνιών και των αρχείων τους, χωρίς δίκαιη διαδικασία, υπονομεύει τα άρθρα 7, 11 και 12 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και θέτει σε κίνδυνο το έργο χιλιάδων οργανώσεων.
Ο στόχος προφανώς δεν είναι μόνο η A/I, αλλά το ευρύτερο οικοσύστημα που στηρίζει. Οι χρήστες δεν τιμωρούνται άμεσα, όμως η σύνδεσή τους με την A/I θα επηρεάσει το πώς ελέγχονται οι πληρωμές τους από τις τράπεζες, πόσο «επικίνδυνοι» θεωρούνται, πόσο «ύποπτοι» φαίνονται όταν περνούν σύνορα. Πρόκειται για ένα ευρύτατο φαινόμενο αυτολογοκρισίας, που επιτυγχάνεται μέσω ενός και μόνο στοχευμένου χαρακτηρισμού. Αν οι ανεξάρτητοι και ασφαλείς πάροχοι δέχονται τέτοιες επιθέσεις, οι συλλογικότητες θα αναγκαστούν να μετακινηθούν σε εμπορικές πλατφόρμες, εκτιθέμενες σε πολλαπλάσια επιτήρηση και λογοκρισία.
Ανεξάρτητη υποδομή διαδικτύου
Η αμερικανική ενέργεια υπονομεύει το ευρωπαϊκό κράτος δικαίου και πλήττει άμεσα την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ευθύνη των διαμεσολαβητών, δηλαδή την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). Αντιμετωπίζει την παροχή εργαλείων επικοινωνίας γενικής χρήσης ως υλική υποστήριξη τρομοκρατίας. Και είναι απίθανο να σταματήσει στην A/I: δημιουργείται επικίνδυνο προηγούμενο για μη εμπορικούς παρόχους φιλοξενίας, καταχωρητές domain και υπηρεσίες που προστατεύουν την ιδιωτικότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Ευρωπαϊκή κυριαρχία
Στα ευρωπαϊκά κείμενα πολιτικής, η ψηφιακή κυριαρχία εμφανίζεται συνήθως ως θέμα ανταγωνιστικότητας: ευρωπαϊκά cloud, ευρωπαϊκά τσιπ, ευρωπαϊκή AI. Είναι μια βιομηχανική συζήτηση με πολιτικό λεξιλόγιο.
Η υπόθεση A/I δείχνει ότι το ζήτημα είναι συνταγματικό, όχι βιομηχανικό.
Μια οντότητα που λειτουργεί νόμιμα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς καμία εκκρεμή δικαστική διαδικασία στη χώρα της, χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική από τρίτο κράτος και τέθηκε εκτός λειτουργίας εντός ευρωπαϊκού εδάφους — παρακάμπτοντας τα ιταλικά δικαστήρια, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διαδικασίες ευθύνης των μεσαζόντων που η ίδια η ΕΕ θέσπισε με τον Digital Services Act. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό: έρχεται μετά από μήνες αμερικανικών πιέσεων και απειλών κυρώσεων γύρω από την ευρωπαϊκή ψηφιακή νομοθεσία.
Αυτό δεν είναι απλώς εξωεδαφική εφαρμογή δικαίου. Είναι η αντικατάσταση της δικαιοδοσίας από την υποδομή. Το ερώτημα «ποιος έχει δικαίωμα να κρίνει» παύει να έχει σημασία όταν το ερώτημα «ποιος ελέγχει τον διακόπτη» έχει ήδη απαντηθεί.
Και αν αυτό μπορεί να γίνει σε μια ομάδα εθελοντών, το εύρος των πιθανών επόμενων στόχων δεν περιορίζεται από τίποτε άλλο πέρα από την πολιτική βούληση: ανεξάρτητα μέσα, ΜΚΟ, ερευνητικά ιδρύματα, πολιτικά κόμματα, ακόμα και δημόσιοι φορείς. Το προηγούμενο δημιουργήθηκε· η επέκτασή του είναι ερώτημα σκοπιμότητας, όχι δυνατότητας.
Μια οντότητα εγκατεστημένη στην ΕΕ, υποκείμενη στο ιταλικό δίκαιο και στη δικαιοδοσία ιταλικών και ευρωπαϊκών δικαστηρίων, τιμωρείται με εκτελεστική απόφαση τρίτης χώρας. Οι συνέπειες θα γίνουν αισθητές στην Ευρώπη, σε Ευρωπαίους φορείς δικαιωμάτων, στην υγεία της ευρωπαϊκής δημοκρατίας και μέσω ευρωπαϊκών διαμεσολαβητών. Είναι ακόμη ένας τρόπος με τον οποίο οι ΗΠΑ υπονομεύουν την ΕΕ, μετά από μήνες επιθέσεων στην ευρωπαϊκή ψηφιακή νομοθεσία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο αμερικανικός χαρακτηρισμός δεν εντάσσει αυτόματα την A/I σε καμία λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων της Ιταλίας ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το γεγονός ότι οι πρακτικές συνέπειες είναι ούτως ή άλλως άμεσες και σοβαρές δείχνει ακριβώς πόσο εξαρτημένη παραμένει η ευρωπαϊκή ψηφιακή υποδομή από αμερικανικούς κόμβους ελέγχου: καταχωρητές domain, συστήματα πληρωμών, τραπεζικές διασυνδέσεις.
Επίλογος
Για είκοσι πέντε χρόνια, το επιχείρημα υπέρ των ελεύθερων και αποκεντρωμένων τεχνολογιών αντιμετωπιζόταν με συγκαταβατικό χαμόγελο. Γιατί να στήσω δικό μου διακομιστή; Γιατί GPG; Γιατί να προτιμήσω ένα ομοσπονδιακό δίκτυο αντί για μια πλατφόρμα που δουλεύει; Η απάντηση που δινόταν ήταν πάντα υποθετική, και γι’ αυτό εύκολα προσπερνιόταν ως παράνοια ανθρώπων που δεν έχουν κάτι καλύτερο να κάνουν.
Στις 26 Αυγούστου η απάντηση έπαψε να είναι υποθετική.
Δεν χρειάστηκε αστυνομικός. Δεν χρειάστηκε εισαγγελέας, ούτε σφραγίδα σε πόρτα, ούτε κατάσχεση δίσκων. Χρειάστηκε μια εγγραφή σε μια βάση δεδομένων στην Ουάσιγκτον και σαράντα οκτώ ώρες. Η υπηρεσία δεν κλείστηκε· έπαψε απλώς να είναι δυνατή. Και ανάμεσα στην απόφαση και το αποτέλεσμα δεν παρεμβλήθηκε ούτε ένα δικαστήριο — ούτε ιταλικό, ούτε ευρωπαϊκό, ούτε καν αμερικανικό.
Αυτό είναι το μάθημα, και είναι πιο δυσάρεστο από όσο δείχνει. Δεν χρειάστηκε λογοκρισία· αρκούσε η συμμόρφωση. Δεν χρειάστηκε καν εντολή προς τις ευρωπαϊκές τράπεζες· αρκούσε ο φόβος. Το πιο αποτελεσματικό εργαλείο καταστολής στον ψηφιακό εικοστό πρώτο αιώνα δεν είναι το ένταλμα. Είναι η αξιολόγηση ρίσκου.
Η λέξη «τρομοκράτης» έχει πια δύο τιμές. Για όποιον την εκτοξεύει, δεν κοστίζει τίποτα: μια διοικητική πράξη, χωρίς ακρόαση, χωρίς αντιδικία, χωρίς βάρος απόδειξης. Για όποιον τη δέχεται, κοστίζει τα πάντα, και μάλιστα προτού προλάβει να την αμφισβητήσει. Όταν μια κατηγορία τόσο βαριά μπορεί να απαγγέλλεται τόσο φθηνά, έχει πάψει να είναι νομικός χαρακτηρισμός. Είναι όπλο.
Και η Ευρώπη; Η Ευρώπη έχει Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, έχει Digital Services Act, έχει Κανονισμό Μπλοκαρίσματος, έχει ατελείωτα κείμενα για την «ψηφιακή κυριαρχία» και συνέδρια όπου η λέξη επαναλαμβάνεται μέχρι να χάσει το νόημά της. Έχει τα πάντα εκτός από τη διάθεση να τα χρησιμοποιήσει. Μια οντότητα απολύτως νόμιμη στο έδαφός της τέθηκε εκτός λειτουργίας από ξένη εκτελεστική απόφαση, και η ευρωπαϊκή απάντηση ήταν, μέχρι στιγμής, η σιωπή που ακολουθεί μια δήλωση ανησυχίας.
Ας το πούμε καθαρά: κυριαρχία που ισχύει μόνο όσο κανείς δεν τη δοκιμάζει, δεν είναι κυριαρχία. Είναι διακόσμηση.
Η υποδομή δεν είναι ουδέτερη. Ποτέ δεν ήταν. Κάποιος πάντα ελέγχει τον διακόπτη, και το μόνο ερώτημα που έχει σημασία είναι ποιος, με ποια διαδικασία, και σε ποιον λογοδοτεί. Σήμερα η απάντηση στα δύο πρώτα είναι «ένα κράτος, μονομερώς». Στο τρίτο, «κανείς».
Δεκαέξι χιλιάδες άνθρωποι έχασαν το email τους χωρίς να κατηγορηθούν για τίποτα. Την επόμενη φορά δεν θα είναι αναρχικοί από την Μπολόνια. Θα είναι μια ερευνητική ομάδα, ένα ανεξάρτητο μέσο, μια ΜΚΟ που ενόχλησε, ένας δημόσιος φορέας που βρέθηκε σε λάθος πλευρά μιας εμπορικής διαπραγμάτευσης. Το προηγούμενο υπάρχει ήδη. Το μόνο που απομένει είναι η επιλογή του στόχου.
Η ψηφιακή κυριαρχία δεν αποκτάται με ανακοινώσεις, ούτε με χρηματοδοτικά προγράμματα, ούτε με ευρωπαϊκά cloud που τρέχουν σε αμερικανικό λογισμικό. Αποκτάται τη μέρα που, για να σβήσει κανείς μια ευρωπαϊκή υπηρεσία από τον χάρτη, θα χρειάζεται ευρωπαϊκό δικαστήριο.
Πηγές άρθρου: https://edri.org/our-work/ , https://totsipaki.net/