Ψηφιακή κυριαρχία, θεσμική ασφάλεια και ανοιχτό λογισμικό
Η ασφάλεια των επικοινωνιών στον δημόσιο τομέα και ιδίως στα σώματα ασφαλείας δεν αποτελεί τεχνική λεπτομέρεια, αλλά θεμελιώδη παράγοντα εθνικής κυριαρχίας, θεσμικής αξιοπιστίας και δημοκρατικής λογοδοσίας. Σε μια περίοδο όπου η καθημερινή λειτουργία των κρατικών δομών εξαρτάται από πλατφόρμες επικοινωνίας και συνεργασίας, η επιλογή των τεχνολογιών αυτών καθορίζει το επίπεδο προστασίας ευαίσθητων πληροφοριών, την ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις και την αυτονομία λήψης αποφάσεων. Η υιοθέτηση του πρωτοκόλλου Matrix, σε συνδυασμό με περιβάλλοντα χρήσης φιλικά και οικεία στους χρήστες, αντίστοιχα με εκείνα δημοφιλών εφαρμογών άμεσων μηνυμάτων, συνιστά μια ρεαλιστική και στρατηγικά ορθή απάντηση σε αυτές τις προκλήσεις.
Το Matrix δεν είναι απλώς μια ακόμη εφαρμογή, αλλά ένα ανοιχτό, αποκεντρωμένο πρωτόκολλο επικοινωνίας που επιτρέπει την ανταλλαγή μηνυμάτων, αρχείων και κλήσεων με ισχυρή κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο. Η αρχιτεκτονική του επιτρέπει σε κάθε οργανισμό να διατηρεί τον δικό του εξυπηρετητή, υπό τον πλήρη έλεγχό του, χωρίς να εξαρτάται από κεντρικές υποδομές τρίτων χωρών ή εταιρειών. Αυτό είναι κρίσιμο για τον δημόσιο τομέα, όπου η διαχείριση δεδομένων πρέπει να συμμορφώνεται με αυστηρά νομικά, επιχειρησιακά και ηθικά πρότυπα.
Από την ευχρηστία στην καθολική υιοθέτηση
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ των εμπορικών πλατφορμών επικοινωνίας είναι η ευχρηστία τους. Οι δημόσιοι υπάλληλοι και τα στελέχη των σωμάτων ασφαλείας έχουν συνηθίσει σε περιβάλλοντα απλά, άμεσα και λειτουργικά, τα οποία δεν απαιτούν εκτενή εκπαίδευση. Η εμπειρία έχει δείξει ότι ακόμη και οι πλέον ασφαλείς τεχνολογίες αποτυγχάνουν αν δεν υιοθετηθούν μαζικά στην πράξη. Σε αυτό το σημείο, οι πελάτες Matrix όπως το Element αποδεικνύουν ότι το ανοιχτό λογισμικό δεν υστερεί πλέον σε εργονομία. Αντιθέτως, προσφέρει εμπειρία χρήσης συγκρίσιμη με εκείνη γνωστών εφαρμογών όπως το WhatsApp, χωρίς όμως το τίμημα της εξάρτησης από κλειστές πλατφόρμες και αδιαφανή επιχειρηματικά μοντέλα.
Για τα σώματα ασφαλείας, η ευχρηστία δεν είναι πολυτέλεια αλλά προϋπόθεση επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας. Η δυνατότητα γρήγορης ανταλλαγής πληροφοριών, η δημιουργία κλειστών ομάδων, η ασφαλής αποστολή αρχείων και η διαλειτουργικότητα μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών αποτελούν καθημερινές ανάγκες. Το Matrix, ως πρωτόκολλο, επιτρέπει την προσαρμογή του περιβάλλοντος στις ειδικές απαιτήσεις κάθε φορέα, χωρίς συμβιβασμούς στην ασφάλεια.
Ανοιχτό λογισμικό ως ανάχωμα στην ψηφιακή εξάρτηση
Η συστηματική εξάρτηση της Ευρώπης και της Ελλάδας από αμερικανικούς και κινεζικούς τεχνολογικούς κολοσσούς έχει δημιουργήσει ένα καθεστώς ψηφιακής εξάρτησης που προσομοιάζει με μορφή ψηφιακής αποικιοκρατίας. Οι κρίσιμες επικοινωνίες, τα μεταδεδομένα και τα επιχειρησιακά ίχνη των δημόσιων οργανισμών φιλοξενούνται συχνά σε υποδομές εκτός ευρωπαϊκής δικαιοδοσίας, καθιστώντας τα δυνητικά προσβάσιμα σε ξένες υπηρεσίες πληροφοριών μέσω νομικών ή εξωθεσμικών μηχανισμών. Η χρήση ανοιχτού λογισμικού, όπως το Matrix, σε συνδυασμό με ιδιόκτητες ή εθνικά ελεγχόμενες υποδομές, περιορίζει δραστικά αυτόν τον κίνδυνο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη αναγνωρίσει το πρόβλημα και, σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις, δοκιμάζει λύσεις βασισμένες στο Matrix ως συμπληρωματικό και εφεδρικό σύστημα επικοινωνίας για τις εσωτερικές της ανάγκες. Το γεγονός ότι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, πάροχοι υγείας και ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποιούν ήδη εργαλεία βασισμένα στο Matrix καταδεικνύει την ωριμότητα και την αξιοπιστία του οικοσυστήματος. Δεν πρόκειται για πειραματική τεχνολογία, αλλά για δοκιμασμένη λύση σε περιβάλλοντα υψηλών απαιτήσεων.
Επένδυση και στο υλισμικό, όχι μόνο στο λογισμικό
Η ουσιαστική ψηφιακή κυριαρχία δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αλλαγή εφαρμογών. Απαιτείται ολοκληρωμένη επένδυση σε ανοιχτό λογισμικό και ανοιχτό υλισμικό, καθώς και σε ευρωπαϊκές υποδομές υπολογιστικού νέφους και δικτύων. Η φιλοξενία εξυπηρετητών Matrix σε εθνικά κέντρα δεδομένων, η ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας και η συμμετοχή ελληνικών και ευρωπαϊκών φορέων στη διεθνή κοινότητα ανάπτυξης του πρωτοκόλλου δημιουργούν πολλαπλασιαστικά οφέλη. Ενισχύουν την ασφάλεια, στηρίζουν την τοπική οικονομία και διαμορφώνουν ανθρώπινο δυναμικό με υψηλή εξειδίκευση.
Για την Ελλάδα, ειδικότερα, η υιοθέτηση τέτοιων λύσεων στον δημόσιο τομέα και στα σώματα ασφαλείας μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ευρύτερη μετάβαση σε ανοιχτές τεχνολογίες. Αποτελεί ευκαιρία να αξιοποιηθεί η εμπειρία της κοινότητας ανοιχτού λογισμικού, να μειωθεί το κόστος αδειών και να διασφαλιστεί ότι οι κρίσιμες επικοινωνίες της χώρας δεν εξαρτώνται από γεωπολιτικά ασταθείς ισορροπίες.
Συμπέρασμα
Η επιλογή του Matrix με φιλικό περιβάλλον χρήσης δεν είναι απλώς τεχνική αναβάθμιση, αλλά πολιτική και στρατηγική απόφαση. Ενισχύει την ασφάλεια των επικοινωνιών, προστατεύει την εθνική και ευρωπαϊκή κυριαρχία και ευθυγραμμίζεται με τις αρχές της ανοιχτής διακυβέρνησης. Αν η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμούν να πάψουν να λειτουργούν ως παθητικοί καταναλωτές ξένων τεχνολογιών και να αποκτήσουν ουσιαστικό έλεγχο του ψηφιακού τους μέλλοντος, η συστηματική επένδυση σε λύσεις όπως το Matrix αποτελεί αναγκαίο και ρεαλιστικό πρώτο βήμα.
Πηγές Άρθρου:
Matrix.org, The Matrix Protocol: Το Matrix είναι ένα ανοιχτό, αποκεντρωμένο πρωτόκολλο επικοινωνίας με έμφαση στην ασφάλεια, τη διαλειτουργικότητα και τον έλεγχο από τους χρήστες και τους οργανισμούς: https://matrix.org/
Element, Secure Collaboration Built on Matrix: Το Element αποτελεί τον πλέον ώριμο και φιλικό προς τον χρήστη εφαρμογή του Matrix, προσφέροντας εμπειρία χρήσης συγκρίσιμη με δημοφιλείς εμπορικές εφαρμογές, χωρίς εξάρτηση από κλειστές πλατφόρμες: https://element.io/
European Commission trials European open source communications software: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δοκιμάζει λύση εσωτερικής επικοινωνίας βασισμένη στο Matrix ως κυρίαρχη και εφεδρική επιλογή έναντι αμερικανικών πλατφορμών: https://www.euractiv.com/news/commission-trials-european-open-source-communications-software/
ΕΕΛΛΑΚ, Matrix, Element και Jitsi σε ιδιόκτητο εξυπηρετητή: Αναλυτικός οδηγός για την εγκατάσταση και αξιοποίηση λύσεων ανοιχτού λογισμικού επικοινωνίας σε περιβάλλοντα δημόσιου τομέα: https://opensource.ellak.gr/2020/06/17/matrix-element-jitsi-homeserver-installation/
WhatsApp, WhatsApp and Data Privacy Overview: Παράδειγμα κλειστής, εμπορικής πλατφόρμας επικοινωνίας με περιορισμένο έλεγχο από τους χρήστες και εξάρτηση από μη ευρωπαϊκή εταιρική και νομική δικαιοδοσία: https://www.whatsapp.com/security